'Moderne werknemers willen integraal en praktisch naar problemen kunnen kijken, zelf hun werkzaamheden plannen en meer zingeving uit hun baan halen. Organisaties moeten daarom vooral niet te groot zijn en terugkeren naar de menselijke maat. Helaas zijn de meeste Nederlandse werkgevers hier totaal niet mee bezig’. Keiharde maar heldere woorden, van twee topvrouwen uit de wereld van de Human Resource Management, op het drukbezochte Najaarscongres ‘De arbeidsmarkt van morgen’. De beide vrouwen betraden het podium, nadat RWI-voorzitter Jan van Zijl met de presentatie van de Arbeidsmarktenquête 2006 het congres had geopend. ‘Een te grote en daardoor onpersoonlijke organisatie wordt veel vaker als vertrekreden opgevoerd dan slechte kinderopvang of een te laag salaris’, merkt Trude Maas-de Brouwer op. Zij houdt zich als president van Hay Vision Society bezig met trends in personeelsbeleid. ‘Veruit de meeste banen zijn toch van negen tot vijf’, vult Mirjam Sijmons, algemeen directeur van Content, aan. ‘Valt het werk dan nog wel zo te organiseren dat het interessant is en dat er autonomie in zit? Je zult zien dat over twintig jaar niemand meer op die banen zit te wachten.’
Het dubbelinterview van Natascha Kuit (links) met Mirjam Sijmons (rechts) en Trude Maas-de Brouwer (midden)
Navelstaren Meer kleine bedrijven, autonomie en de menselijke maat, daar draait het vandaag de dag om, zo bleek onlangs ook uit onderzoek van Intermediair. Een leven lang leren vinden beide dames in dat kader een absolute must. ‘Naast sociale zekerheid moet er ook zoiets als “ontwikkelingszekerheid” komen’, oppert Maas-de Brouwer. ‘Dat moet heel hoog op de agenda van alle werkgevers, want het is een voorwaarde voor werkgeluk.’ Over het niveau van de opleidingsinstellingen zelf zijn Sijmons en Maas-de Brouwer redelijk te spreken. ‘Bedrijven moeten eens ophouden met dat navelstaren’, vindt Maas. ‘Er wordt zoveel geklaagd over de slechte aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Laat ze liever eens zelf kijken hoe het er bij zo’n VMBO aan toe gaat. Dan zouden ze zien dat daar heel veel goede dingen gebeuren. Zolang dat niet gebeurt, houden ze met z’n allen dat slechte imago in stand.’
Vooroordeel Een leven lang leren moet volgens de HRM-toppers overigens niet eindigen bij vijfenvijftig jaar. ‘We leggen tegenwoordig al CV’s van veertigers opzij, omdat we ze te oud vinden’, merkt Maas op. ‘Waar komt dat vreemde vooroordeel toch vandaan? We hebben de afgelopen jaren te veel mensen laten “stollen”, door ze niet op hun competenties aan te spreken en ze te weinig uit te dagen. Het is tijd dat er erkenning komt voor ieders bijdrage. Het schalensysteem is blijkbaar niet genoeg.’
Polderdebat Na een verfrissend optreden van standup comedian Raoul Heertje, gevolgd door een gesprek tussen Doekle Terpstra en Jan van Zijl over het manifest ‘Talent ontwikkelen, talent benutten’, is het tijd voor een “polderdebat”. FNV-voorzitter Agnes Jongerius, MKB-voorzitter Loek Hermans en de Amsterdamse wethouder Ahmed Aboutaleb laten hun licht schijnen over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en hun toekomstwensen op dit gebied. Wensen die voor Jongerius vooral betrekking hebben op het aan de slag krijgen van zoveel mogelijk mensen. ‘Ik hoop dat iedereen straks aan den lijve ondervindt hoe hard we ze nodig hebben. Want niks is zo funest als telkens te horen krijgen dat er zoveel vacatures zijn, terwijl je daar in de praktijk niets van merkt. En is het in dat kader ook niet een beetje makkelijk om maar te roepen dat de scholen niet leveren wat de bedrijven nodig hebben?’.
Bij hem thuis ging het nóóit over economie. En dan toch een arbeidsmarktcongres mogen toespreken…
Experimenten ‘Maar we zitten hier vandaag toch niet voor niets?’, reageert Hermans. ‘Voor tweederde van de ondernemers is het vinden van goed opgeleide mensen echt een groot probleem. Er zijn nu al 50.000 onvervulde vacatures. Dus de kleinere ondernemers grijpen heus wel alle middelen aan om de goede mensen op de juiste plek te krijgen. Misschien moeten we de praktijk nog meer in die opleidingen halen.’ Aboutaleb is het hier roerend mee eens. ‘We roepen wel steeds dat onderwijs zo belangrijk is, maar we zetten er vervolgens totaal geen beleid op. Als we de hele praktijkcomponent bij het bedrijfsleven neerleggen, zijn we meteen af van het begeleidingsprobleem en is er geen baas die na afloop nog zegt: ‘ik wil jou geen baan geven’. In Amsterdam doen wij dit soort experimenten al’, aldus de Amsterdamse wethouder.
Jeugdzonde ‘Dat klinkt allemaal leuk en aardig, maar wie neemt die mensen dan in dienst?’, vraagt Jongerius zich af. ‘Want het stageprobleem van vandaag de dag wordt veroorzaakt door het feit dat er simpelweg een tekort aan plekken is. De zorgsector heeft veel te weinig capaciteit om jongeren te begeleiden. En hoe zorg je dat bedrijven niet alleen autochtonen willen?’ De oplossing voor dat probleem is volgens Aboutaleb eenvoudig; gewoon concrete afspraken met die bedrijven maken. ‘In Amsterdam hebben we een groot probleem met allochtone jongeren met een vlekje’, vertelt hij. ‘Dat zijn jongeren met grotere en kleinere antecedenten, met een strafblad dus. Zij hebben echt grote problemen om een baan te krijgen, zelf als taxichauffeur of vuilnisman. Een jeugdzonde blijft hen hun leven lang achtervolgen en houdt ze tot hun vijfenzestigste in een uitkering. Als iemand zijn leven heeft gebeterd en graag aan de slag wil, moet hij die kans toch krijgen?’, vindt Aboutaleb. ‘Hoe moeilijk is het voor kleine ondernemers om dit soort jongeren toch een kans te geven?’, wil hij daarom van Hermans weten.
Samen verantwoordelijk Maar volgens de MKB-voorzitter is het allemaal nog niet zo eenvoudig. ‘Wat je niet moet vergeten, is dat de werkgever bij een sollicitatie alleen te horen krijgt dát er geen verklaring van goed gedrag wordt afgegeven. Waarom die niet wordt afgegeven en hoe ernstig het strafbare feit was, blijft onbekend. Dan is het wel erg moeilijk om te besluiten zo iemand toch aan te nemen. Dat soort jongeren loopt daar inderdaad op vast. Het is goed om te kijken wat we daar met elkaar aan kunnen doen’, aldus Hermans.
Eén ding stond niet ter discussie: de gezamenlijk erkende verantwoordelijkheid om een nieuwe ‘verloren generatie’ te voorkomen.
‘Die maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten we inderdaad samen nemen’, vindt ook Jongerius. ‘De jongerenafdeling van de FNV houdt zich al concreet met dit soort zaken bezig. Wij halen alle allochtone jongeren die vast dreigen te lopen bij elkaar en vragen ze wat we voor ze kunnen doen. Vervolgens maken we met het bedrijfsleven concrete afspraken over hoeveel jongeren zij kunnen aannemen voor een tweede kans. Het is belangrijk dat dit niet steeds weer door diezelfde grote bedrijven gebeurt, zoals de ING en de Rabobank. Heel goed natuurlijk dat zij dat doen, maar laat die kleine bedrijfjes ook eens hun verantwoordelijkheid nemen’, vindt de FNV-voorzitter. ‘Maar dat doen we ook al hoor’, verweert Hermans zich. ‘Het grootste deel van de ondernemers is MKB. En vanaf nu hebben we een gemeenschappelijke aanpak waarmee we aan de slag kunnen.’
Korte termijngeheugen Uit de Arbeidsmarktenquête van het RWI blijkt dat veel ‘arbeidsmarktprofessionals’ een 40-urige werkweek (of meer) en doorwerken tot het 67e jaar niet zien zitten. ‘Hoe moeten we dan die vergrijzing te lijf gaan?’, wil dagvoorzitter Natascha Kuit tot slot van de ‘polderdebatteerders’ weten. ‘Het gat tussen de gemiddelde werkweek en de 36-urige werkweek is nog zo groot; misschien moeten we daar eerst eens naar kijken’, vindt Jongerius. ‘Zolang er nog zo veel mensen in deeltijd werken, kun je ze meer autonomie geven om hun werk zelf in te delen. Op den duur zullen ze dan best meer willen werken.’ Steeds meer bedrijven realiseren zich volgens Hermans bovendien dat ze die ouderen wel in dienst móeten nemen, willen ze die enorme hoeveelheid vacatures het hoofd bieden. Reden voor het MKB om mee te doen aan de actie ‘Grijs werkt’. ‘Wat dat betreft hebben we misschien wel een korte termijngeheugen’, geeft Jongerius toe. ‘Maar laat dat dan maar zo zijn en laten we dit acute probleem toch maar aangrijpen om er dit keer echt iets aan te doen.’
‘Zwart werkt ook’ Op de valreep oppert Aboutaleb naast ‘grijs werkt’ het initiatief voor de actie ‘zwart werkt ook’. Want hoewel de meeste asielzoekers hebben bewezen heel krachtige personen te zijn en potenties hebben die wij niet eens aanboren, komen ze toch altijd weer in een uitkeringssituatie terecht. ‘Dat is toch schandalig?’ Zeker als je bedenkt dat er in de zorg zoveel mensen heel hard nodig zijn.’
Foto's: Fotobureau Hendriksen-Valk