De RWI heeft een adviesfunctie, een netwerk- en platformfunctie en een kennisfunctie. Een belangrijke rol van de RWI is het schrijven van adviezen die de spelers op de arbeidsmarkt bedienen. Allereerst zijn deze adviezen gericht aan de minister en staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar soms ook rechtstreeks aan de Tweede Kamer of een ander ministerie (bijvoorbeeld OCW). De RWI verstrekt gevraagd en ongevraagd adviezen.
Vanuit zijn bijzondere samenstelling is de RWI ook dé instantie die op regionaal niveau gemeenten en branches/sectoren kan adviseren. De RWI doet dat voor deze partijen vaak in concrete en praktische handreikingen.
De RWI richt zich in zijn advisering met name op praktijkoplossingen die op redelijk korte termijn kunnen worden ingevoerd.