‘De flexibele arbeidsmarkt’ stond centraal op het jaarlijkse RWI Najaarscongres, dat plaatsvond op donderdagmiddag 12 november in de Nieuwe Kerk in Den Haag. Verschillende sprekers gingen, onder leiding van dagvoorzitter Astrid Feiter, in op twee facetten van flexibel werken: de combinatie arbeid en zorg en het zzp-schap (zelfstandigen zonder personeel). Hierbij werd gevat commentaar geleverd door Fokke en Sukke.
Arbeidsmarktenquête In zijn openingsspeech maakte Pieter Jan Biesheuvel, voorzitter van de RWI, enkele interessante conclusies uit de jaarlijkse Arbeidsmarktenquête bekend. Jaarlijks ondervraagt de RWI ruim 500 arbeidsmarktprofessionals en meer dan 1500 Nederlandse huishoudens over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Uit de enquête kwam onder meer naar voren dat slechts een klein deel van de Nederlanders, 8%, verwacht zelf getroffen te worden door de crisis. De arbeidsmarktprofessionals zijn veel somberder over hun eigen positie. 20% van hen verwacht dat de crisis gevolgen heeft voor het behoud van hun baan. Een ander opvallend resultaat is dat 59% van de arbeidsmarktprofessionals niet tevreden is met de crisismaatregelen die het kabinet getroffen heeft. Slechts 16% van de Nederlanders onderschrijft dit.Vooral de maatregelen die richting de financiële sector zijn genomen, zouden volgens de arbeidsmarktprofessionals moeten worden aangescherpt.
Gezinsvriendelijke werkgevers….bent u voor of tegen? Het eerste thema, arbeid en zorg, werd ingeleid met een filmpje waarin een aantal mensen vertelden hoe zij arbeid en zorg combineren. Hierbij ging het niet alleen om zorg voor kinderen, maar ook mantelzorg. Na deze inleiding hield minister Rouvoet van Jeugd en Gezin zijn verhaal. Hij hield een pleidooi voor meer zorg door vaders en maakte bekend een onderzoek te zullen starten naar de belemmeringen die vaders ondervinden wanneer zij meer voor hun kinderen willen gaan zorgen. Uiteindelijk moeten alle werkgevers gezinsvriendelijk worden, immers: “gezinsvriendelijk werkgeverschap is in hun welbegrepen eigenbelang”.
Vervolgens reageerden Bernard Wientjes, VNO-NCW, en Wilna Wind, FNV, op zijn betoog. De heer Wientjes was van mening dat werkgever en werknemer gezamenlijk prima tot oplossingen kunnen komen, waar het gaat om het combineren van arbeid en zorg. Hij zag geen heil in (extra) regelgeving: “De overheid die van boven ons iets oplegt, daar ben ik niet blij mee.” Liever wil hij alle verschillende soorten verlof bundelen en daar één poule van maken waarop iedereen aanspraak kan maken. Mevrouw Wind erkende dat werkgevers en werknemers vaak samen tot goede afspraken komen, maar tekende daarbij aan dat er ook organisaties of situaties zijn waar dit moeilijker en soms niet lukt. Want wat valt er te regelen als één persoon uitvalt in een organisatie waar maar vijf mensen werken? Of wat als een situatie langer duurt dan verwacht? Een oplossing zou kunnen zijn om je te verzekeren voor dit bijzonder zorgverlof, een soort mantelzorgverzekering.
De participatiegraad moet omhoog…maar hoe? Vanuit de overheid worden vrouwen gestimuleerd om meer uren te gaan werken. Tegelijkertijd wordt er voor mantelzorg meer een beroep op werknemers gedaan. Hoe verhoudt zich dit tot elkaar? Minister Rouvoet gaf aan dat keuzevrijheid belangrijk is: mensen moeten zelf kunnen bepalen hoeveel zij werken, passend bij hun situatie. Maar het zou niet gek zijn als vaders minder zouden gaan werken, zodat moeders tegelijkertijd meer kunnen werken: “Naast een Taskforce Deeltijd Plus zou er misschien ook wel een Taskforce Voltijd Min moeten zijn.” Mevrouw Wind was het hier mee eens. Partners zouden beiden 32 of 36 (4x9) uur kunnen werken en zo beiden één dag thuis kunnen zijn. De heer Wientjes merkte op dat het in sommige sectoren, zoals de industrie, al heel gewoon is om 4x9 uur te werken. Werktijden zijn, volgens hem, meestal in overleg te regelen. Wel is het voor hem onbegrijpelijk dat vrouwen, wanneer de kinderen wat ouder zijn, toch niet meer gaan werken.
Zzp als onderneming…of toch niet? Na de pauze werd ingegaan op het zzp-schap in Nederland. In het inleidende filmpje vertelden twee zzp’ers over hun keuze om zzp’er te worden en de voor- en nadelen hiervan. Aard Groen, hoogleraar innovatief ondernemerschap aan de Universiteit Twente, zette vervolgens in een wetenschappelijk betoog uiteen wat zzp-schap inhoudt. Wat zzp’ers volgens hem nog moeten leren, is dat het niet alleen “werken in een onderneming is, maar dat er ook aan de onderneming gewerkt moet worden” Esther Raats-Coster, voorzitter van het Platform Zelfstandige Ondernemers, is sinds kort zelf zzp’er en is hier heel enthousiast over. Vanuit het PZO probeert men zaken zo goed mogelijk te regelen voor zzp’ers, bijvoorbeeld met collectieve verzekeringen. Maar PZO vraagt ook aandacht voor problemen waar zzp’ers tegenaan lopen. Zo zijn ze vaak bij voorbaat uitgesloten voor aanbestedingen, omdat daar in de voorwaarden een minimale organisatiegrootte wordt geëist. Nu steeds meer werknemers zzp’er worden, voldoet de traditionele verdeling werkgever – werknemer niet meer: “Een onderverdeling in werknemer, werkgever met personeel en werkgever zonder personeel zou meer recht doen aan de huidige situatie.”
Raadsel…wat is het verschil tussen een zzp’ er en een minister? Johan de Leeuw, secretaris-generaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, verving minister Donner die vanwege het AOW-debat niet aanwezig kon zijn. De heer De Leeuw toonde zich, namens de minister, verheugd met het thema ‘flexibilisering’, omdat hiermee wordt gekeken naar de toekomst. Hij noemde “de flexibele arbeidsmarkt als sleutel om uit de crisis te komen.” Op de nieuwe arbeidsmarkt spelen zzp’ers een steeds grotere rol, inmiddels maken zij al zo’n 9% van de beroepsbevolking uit. De meerderheid van de zzp’ers zijn echte ondernemers: “Een echte zzp’er herken je aan de werkhouding.” Voor werknemers die hun baan verliezen of voor 65-plussers kan het zzp-schap een interessante optie zijn. Tot slot een raadsel. Wat is het verschil tussen een zzp’er en een minister? “Zie je iemand met een hele grote tas naar het werk gaan? Dan is het of een minister of een zzp’er. Het verschil is dat veel mensen zzp’er worden omdat zij dan baas zijn over hun eigen agenda. Voor een minister is dat heel anders.”
Downloads: